- Με βάση τα τωρινά δεδομένα των κάτωθι μετεωρολογικών σταθμών, παρατηρούνται οι τιμές της θερμοκρασίας ως εξής:
- Κελάρια 1950μ, θερμοκρασία: 2.8C, προσανατολισμός ΒΔ.
- ΝΑ Παρνασσός (Mπαϊντάνης) 1750μ, θερμοκρασία: 2.4C.
- https://www.meteocam.gr/baintanis/ (arachovameteo.gr)
- https://penteli.meteo.gr/stations/parnassos1950/ (Eθνικό Αστερ. Αθηνών).
Η παράδοξη, με πρώτη ματιά, θερμοκρασιακή συμπεριφορά του ΝΑ ρεύματος, μεταξύ της προσήνεμης ζώνης στα 1750 μ. και της υπήνεμης ζώνης των Κελαριών στα 1950 μ. εξηγείται πλήρως από τους μηχανισμούς ορεινής ανύψωσης και καταβατικού ανέμου, οι οποίοι δρουν ταυτόχρονα στον Παρνασσό, όταν επικρατεί έντονο Νοτιοανατολικό (ΝΑ) ρεύμα.
Το ΝΑ ρεύμα εισέρχεται από την Αράχωβα και τα νότια–νοτιοανατολικά ορεινά κράσπεδα του Παρνασσού, ακολουθώντας ανοδική πορεία από μια οριζόντια νοητή γραμμή που συνδέει χοντρικά τη Λιάκουρα με το Γεροντόβραχο, μέσου υψομέτρου 2220μ. Κατά την ανύψωσή του, η αέρια μάζα διαστέλλεται, η πίεση μειώνεται, και η θερμοκρασία μειώνεται αδιαβατικά.
Ως εκ τούτου, η προσήνεμη περιοχή των 1750 μ. (Μπαϊντάνη) βρίσκεται μέσα στην ανοδική ροή, όπου επικρατεί υψηλή υγρασία, σχηματίζονται νέφη, και λανθάνουσα θερμότητα, λόγω συμπύκνωσης. Αυτό οδηγεί σε τοπική ψύξη, συχνά ισχυρότερη από τη θεωρητική πτώση, λόγω υψομέτρου. Άρα η θερμοκρασία στα 1750 μ. είναι χαμηλότερη, ενώ το ΝΑ ρεύμα ανέρχεται.
Αφού η ανερχόμενη αέρια μάζα του ΝΑ ρεύματος περάσει τη νοητή οριζόντια γραμμή μεταξύ Λιάκουρας – Γεροντόβραχου (χοντρικά το αναφέρουμε, γιατί το ανάγλυφο είναι πολύπλοκο) με μέσο υψόμετρο 2200μ, στη συνέχεια κατέρχεται.
Κατερχόμενη η αέρια μάζα κυρίως προς τα Κελάρια (και τη Φτερόλακκα) , η ατμοσφαιρική πίεση αυξάνεται, ο αέρας συμπιέζεται, και θερμαίνεται (αδιαβατικά) με ρυθμό 9,8C/1000m, σε σχέση με τη θερμοκρασία που θα είχε η αέρια μάζα, όταν βρισκόταν στο ανώτερο σημείο του ορεινού αναγλύφου (νοητή οριζόντια γραμμή που αναφέραμε). Χοντρικά διαφορές 3-4 βαθμούς Κελσίου, μεταξύ 1950μ (Κελαριών) με 2220μ. Επίσης μειώνεται η υγρασία της αέριας μάζας κι επιταχύνεται ο αέρας, με αποτελέσμα το ενισχυμένο ΝΑ ρεύμα στο πλατώ των Κελαριών.
Η καταβατική ροή του Νοτιοανατολικού (ΝΑ) ανέμου στα Κελάρια δεν αποτελεί αυτονόητο φαινόμενο. Για να λάβει χώρα, πρέπει να συντρέχουν ταυτόχρονα ορισμένες μετεωρολογικές και ορογραφικές προϋποθέσεις που επιτρέπουν στην αέρια μάζα να υπερπηδήσει την οριζόντια νοητή ευθεία Λιάκουρας–Γεροντόβραχου και να κατηφορίσει προς τη ΒΔ πλευρά του Παρνασσού, που θα αναφέρουμε σε άλλο σημείωμα.
Έτσι εξηγείται λοιπόν η χαμηλότερη θερμοκρασία τη συγκεκριμένη στιγμή στο προσήνεμο μέρος του Παρνασσού.
- Πηγές- Βιβλιογραφία:
- *Πρακτικά1ης Επιστημονικής Ημερίδας Μετεωρολογίας (Αράχωβα 2014).
- *Πρακτικά 2ης Επιστημονικής Ημερίδας Μετεωρολογίας (Αράχωβα 2025).