Συγκρίνοντας τα δεδομένα των μετεωρολογικών σταθμών κάποια ώρα περί τις 20 Μαΐου 2023, μεταξύ Αράχωβας 1069μ. και κορυφής Παρνασσού, Λιάκουρας 2457μ, όπου λειτουργούσε σταθμός, αλλά λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών, έχει προς ώρας εγκαταλειφθεί, λάβαμε τις κάτωθι μετρήσεις:

Αράχωβα 1069μ: 14.2 βαθμοί Κελσίου

Κορυφή Παρνασσού 2457μ: 0,8 βαθμοί.

Aς προσπαθήσουμε να πούμε λίγα λόγια για τη θερμοβαθμίδα.

Η ατμοσφαιρική στήλη αέρα σε ύψος 10 Km, όπου λαμβάνουν χώρα τα ατμοσφαιρικά φαινόμενα καλείται Τροπόσφαιρα. Η καθ’ ύψος άνοδος συνεπάγεται ελάττωση της θερμοκρασίας του αέρα, το αντίστροφο συμβαίνει, όταν κατεβαίνουμε υψομετρικά σε μικρότερα υψόμετρα.

Για την εκτίμηση του ρυθμού μεταβολής θερμοκρασίας καθ’ ύψος χρησιμοποιείται η παράμετρος της «κατακόρυφης θερμοβαθμίδας» (γ) και ορίζεται ως η μεταβολή της θερμοκρασίας (Τ) του αέρα ανά μονάδα ύψους (z) δηλ. γ= -δΤ/δz=-0,65C/100m ή 6,5 βαθμοί Κελσίου ανά 1000 μέτρα.

Πρακτικά η θερμοκρασία ελαττώνεται με ρυθμό 0,65 βαθμούς Κελσίου για κάθε 100μ υψομετρικής ανόδου. (Αντίστοιχα αυξάνεται 0,65 βαθμούς για κάθε 100μ υψομετρικής καθόδου). Επισυνάπτουμε πίνακα με τις μέσες τιμές της κατακόρυφης θερμοβαθμίδας ανά μήνα στη χώρα μας.(Στα παραεδάφια στρώματα της ατμόσφαιρας, σε πάχος λίγων εκατοστών η μεταβολή της θερμοκρασίας ισούται με -1,8C/0.1m).

Tα παραπάνω ισχύουν, ως γενικός κανόνας, υπό κανονικές συνθήκες της ατμόσφαιρας.

Στην πράξη όμως υπάρχουν οι αναστροφές, (δηλαδή το φαινόμενο κατά το οποίο η θερμοκρασία του αέρα αυξάνεται τοπικά με το ύψος αντί να μειώνεται, που θα αναφερθεί σε επόμενο σημείωμα), το ανεμολογικό πεδίο, το οριακό στρώμα, τέλος, η ξηρή και υγρή θερμοβαθμίδα μεταβάλλουν το ρυθμό της μεταβολής της θερμοκρασίας και αναφέρουμε πιο κάτω:

Α. Αν μια αέρια μάζα, που δεν είναι κορεσμένη από υδρατμούς, ανέρχεται στην ατμόσφαιρα και ψύχεται αδιαβατικά, τότε η θερμοκρασία της θα ελαττώνεται κατά 0.98 °C (1 °C περίπου) ανά 100 m. Η ελάττωση αυτή (κατ’ αναλογία με την κατακόρυφη θερμοβαθμίδα) λέγεται ξηρή κατακόρυφη αδιαβατική θερμοβαθμίδα και συμβολίζεται με γd=-(dT/dz).

Β. Στην περίπτωση που η αέρια μάζα είναι κορεσμένη από υδρατμούς, τότε η πτώση της θερμοκρασίας δεν είναι σταθερή. Η μέση τιμή της ελάττωσης της θερμοκρασίας της αέριας μάζας είναι περίπου 0.5 °C ανά 100μ και ονομάζεται υγρή κατακόρυφη αδιαβατική θερμοβαθμίδα και συμβολίζεται με γs.

Στο παράδειγμα μας η υψομετρική διαφορά Αράχωβας- Κορυφής Παρνασσού, εντάσσεται εν προκειμένω με βάση τις δεδομένες ατμοσφαιρικές συνθήκες την ώρα της μέτρησης, στον τύπο της ξηρής κατακόρυφης θερμοβαθμίδας.

Ως εκ τούτου, υψομετρική διαφορά 1388μ (μεταξύ Αράχωβας- Παρνασσού) συνεπάγεται διαφορά θερμοκρασίας με τον παραπάνω τύπο (0,98C/100μ) σε 13 βαθμούς Κελσίου χοντρικά, που συμπίπτει με τη μελέτη των δεδομένων των δύο σταθμών.