Ο άνεμος, ως στοιχείο της φύσης παίζει καθοριστικό ρόλο σε πολλές δραστηριότητες του ανθρώπου, ασκώντας ευρύτερη επίδραση στη ζωή του. Για το λόγο αυτό, η λαϊκή σκέψη, σύμφωνα και με την έντονη τάση να δίνει στη φύση ψυχή και κίνηση, προσωποποίησε από τα αρχαία χρόνια τους ανέμους, δημιουργώντας πανάρχαιες δοξασίες, λαϊκές παραδόσεις και μύθους, όπου κυριαρχεί πρωτίστως το μεταφυσικό στοιχείο.

Διάφορες μορφές παίρνει ο άνεμος στις προσωποποιήσεις αυτές. Γνωστοί είναι οι «αέρηδες» στην Ακρόπολη Αθηνών, το ρολόι δηλαδή του Αθηναίου Κυρρήστου που φέρει ανάγλυφες παραστάσεις των ανέμων, με ιδιαίτερα σύμβολα για τον καθένα. Επίσης «ανεμόεσσα» είναι το επίθετο που συνοδεύει την ονομασία των περισσότερων νησιών του Αιγαίου πελάγους, λόγω των σφοδρών βοριάδων που πνέουν.

Επειδή ο άνεμος επηρέαζε σημαντικά τη ζωή του, ο άνθρωπος ήθελε να τον έχει αρωγό στις δραστηριότητες και στις εργασίες του και γι αυτό, κατέφευγε σε μέσα μαγικά, ώστε να τον καθυποτάξει και να τον προσεταιριστεί, όταν αποτελούσε απειλή για την ίδια τη ζωή του αλλά και για τα ζώα ή την αγροτική παραγωγή.

Με το όνομα Αέρηδες καθιερώθηκε να λέγεται αρχαίο μνημείο που βρίσκεται στους βόρειους πρόποδες της Ακρόπολης Αθηνών, στον χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς στην Πλάκα. Η επίσημη ονομασία του είναι Ωρολόγιο του Κυρρήστου και θεωρείται πως το ανήγειρε ο Ανδρόνικος ο Κυρρήστης 

Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν αναθέσει την εποπτεία όλων των ανέμων στο θεό Αίολο που ζούσε σε ένα πλωτό νησί ζωσμένο με χάλκινα τείχη, ως κλειδοκράτορας των ανέμων και έκλεινε σε σακί όλους τους ατίθασους ανέμους- πλην του Ζέφυρου- δένοντας το σφιχτά με χοντρή κλωστή πάνω στο καράβι του Οδυσσέα. Αντίστοιχα ο Εμπεδοκλής τον 5αι π.Χ. μαθαίνει στους οπαδούς του πώς να ημερεύουν ή να απελευθερώνουν τους ανέμους, όταν θέλουν, παροτρύνοντας τους να σφάξουν γαϊδούρια και να απλώσουν τα δέρματά τους ολόγυρα στις κορυφές των λόφων για να πιάσουν τους ανέμους.

H αρχαία παράδοση ακόμη κάνει λόγο για ειδικούς  δέτες των ανέμων, τους εξορκιστές που αποκοίμιζαν τους ανέμους, όπως στην Αθήνα με τους Ευδάμενους κοιμιστές, στην Κόρινθο με το γένος ευγενών που λέγονταν «ανεμοκοίται» και κοντά στη Σικυώνα με το βωμό των ανέμων, όπου ο ιερέας μια νύχτα του έτους «θύει ημερούμενος των πνευμάτων» ώστε να καταλαγιάσει τους ανέμους.

 Η παράδοση συνεχίστηκε και στα νεότερα χρόνια με έθιμα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπου γινόταν η δέση των ανέμων, όπως στη Σαλαμίνα, που πήγαιναν σ’ ένα εκκλησάκι πάνω στο ύψωμα και έκλειναν το παράθυρο προς την πλευρά του ανέμου, τοποθετώντας δίχτυ. Επίσης στη Σίφνο γνωστός είναι ο «χορός του κυρ Βοριά», την Κυριακή της «Τυροφάγου» με πρώτο χορευτή τον ιερέα του χωριού προς εξουδετέρωση του καταστρεπτικού βοριά και στην Ικαρία με τα ανεμοτάφια, τοποθεσίες σε σχήμα τύμβου, με πέτρες ριγμένες πάνω τους, όπου κατά την παράδοση έθαβαν τον αέρα. Ακόμη, το παλαιοχριστιανικό ερειπωμένο ξωκκλήσι της «Αγίας Ανέμης», στη Σαμοθράκη, πιστευόταν ότι προστάτευε τους κατοίκους απ’ τη σφοδρότητα των βοριάδων που έπνεαν στο νησί.

Οι άνεμοι παρουσιάζονται με ανθρώπινες ιδιότητες και χαρακτηριστικά, με πάθη και αδυναμίες, χρησιμοποιώντας λέξεις και εκφράσεις με μυθολογική έννοια, όπως «λυσσά», «μουγκρίζει», «ανασαίνει», «βογγά», «ουρλιάζει», «σαρώνει» κλπ. Οι κυριότεροι άνεμοι που επηρεάζουν την αγροτική ζωή στον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου είναι ο βοριάς και ο νότος. Όπως παρατηρεί ο Ν. Πολίτης «ο λήγων βοριάς προσωποποιείται ως γέροντας και ο αρχόμενος νότος ως νεανίας». Ο βοριάς θεωρείται ως ο κύριος των ανέμων και παριστανόταν ως «οξύς και οργίλος, πικρός, δεινώς κολάζων τους περιφρονούντας την δύναμιν αυτού». Είναι ο αντρειωμένος που φέρνει κρύο και χιόνι αλλά και καταστρέφει τους εχθρούς των φυτών και των δέντρων.

Στον αντίποδα του βοριά η λαϊκή σκέψη διατηρώντας την ιδέα για τη δισυπόστατη ουσία του ανέμου, έπλασε αντιστικτικά τη μορφή του Νότου, που είναι ένας ήμερος νέος, αγένειος, «ουδέποτε βιαίως εργαζόμενος, αλλά πάντα ήρεμα». Ο Νότιος άνεμος πνέει από τη θάλασσα και μαλακώνει τη δριμύτητα του χειμώνα, λιώνοντας τα χιόνια, ενώ φέρνει την πολυπόθητη βροχή, γεμίζοντας με νερό το έδαφος. Σε πολλές λαϊκές παραδόσεις διαφαίνεται ότι η μορφή του ανέμου είναι μία με δύο αντίρροπες τάσεις, άλλοτε καλός, ευεργετικός και άλλοτε κακός, καταστροφικός.

Συνήθεις είναι οι παραδόσεις για την αντιζηλία των ανέμων όπου ο Βοριάς μαλώνει με το Νοτιά, για το ποιος θα επικρατήσει, όπως μεταξύ άλλων καταγράφεται στην αραχωβίτικη παράδοση απ’ το Ν. Πολίτη. Αλλά και οι ενδιάμεσοι άνεμοι είναι επικίνδυνοι όπως ο Νοτιοδυτικός, ο «Λίβας» που καίει τα δέντρα, λόγω της ζέστης και ο Βορειοδυτικός που πολλές φορές ρίχνει χαλάζι καταστρέφοντας τις καλλιέργειες.

Πολλές δοξασίες και έθιμα της χώρας μας, αναφέρονται στον άνεμο, τονίζοντας τον πλούτο της ελληνικής μας παράδοσης σε ένα φαινόμενο που επηρεάζει καθοριστικά τη ζωή των ανθρώπων.