Πολλοί επισκέπτες και χιονοδρόμοι ερχόμενοι σήμερα στην Αράχωβα, παρατηρούσαν τη χιονόπτωση που έπεφτε ανατολικά λίγο πριν την Αράχωβα (Ζεμενό), ενώ ερχόμενοι εντός του οικισμού της Αράχωβας παρατηρούσαν γενικά βελτιωμένο καιρό (από πλευράς φαινομένων) με τσουχτερό όμως κρύο. Εύλογη η απορία όλων… Σε μία τόσο μικρή απόσταση και επικρατούσαν δύο καιροίΕν τάχει…

Η Αράχωβα βρίσκεται στη Νότια, υπήνεμη πλευρά του Παρνασσού ως προς τη ΒΑ ροή, με αποτέλεσμα η καθοδική κίνηση του αέρα, η μειωμένη υγρασία και η απουσία δυναμικής ανύψωσης να δημιουργούν ορογραφική σκίαση (απουσία φαινομένων) και να περιορίζουν τη χιονόπτωση σε καιρό Βορείου ρεύματος. Πρακτικά ο ορεινός όγκος του Παρνασσού λειτουργεί ως τοίχος στη διέλευση της ροής του ΒΑ ρεύματος στην Αράχωβα.

Παρά τη γενικευμένη ορογραφική σκίαση που προκαλεί ο Παρνασσός, η πολύπλοκη τοπογραφία του ορεινού όγκου περιλαμβάνει τοπικά περάσματα, χαράδρες και καμπυλώσεις των ισοϋψών, τα οποία επιτρέπουν κατά τόπους τη μερική καναλοποίηση του ΒΑ ρεύματος προς τη Ν-ΝΑ πλευρά. Η ροή αυτή εκδηλώνεται κυρίως στα κατώτερα στρώματα, ενισχύοντας τοπικά τον άνεμο και τη μεταφορά ψυχρών αερίων μαζών στην Αράχωβα, χωρίς ωστόσο να συνοδεύεται από επαρκή ανύψωση ή κορεσμό ώστε να αναιρείται η υπήνεμη ορογραφική σκίαση και η γενική απουσία υετού.

Το περιοχικό μας προγνωστικό μοντέλο, με οριζόντια ανάλυση 1 km, αναπαρήγαγε με ικανοποιητική ακρίβεια τη δυναμική του Β-ΒΑ στην Αράχωβα, (επισυνάπτουμε ενδεικτικό χάρτη), αποδίδοντας σωστά την υπήνεμη ορογραφική σκίαση της νότιας πλευράς του Παρνασσού, τη δομή των ανέμων στα κατώτερα στρώματα (925–850 hPa) και τις τοπικές καναλοποιήσεις της ροής που προκύπτουν από την πολύπλοκη τοπογραφία, χωρίς υπερεκτίμηση του υετού.

****Ο δείκτης Froude (Fr) και η αλληλεπίδραση της ατμοσφαιρικής ροής με ορεινό εμπόδιο, το παράδειγμα του Παρνασσού

Ο δείκτης Froude (Fr) χρησιμοποιείται για να εκτιμηθεί πώς μια στρωματοποιημένη ατμοσφαιρική ροή αλληλεπιδρά με ένα ορεινό εμπόδιο. Συγκρίνει την ένταση της ροής με τη στατική ευστάθεια και το ύψος του βουνού, δείχνοντας, αν ο αέρας μπλοκάρεται, αναπτύσσει ορεινά κύματα ή υπερπηδά το εμπόδιο, καθορίζοντας έτσι την κατανομή των φαινομένων μεταξύ προσήνεμης και υπήνεμης πλευράς, όπως η Αράχωβα.

Πλέον για να εκτιμήσουμε τη ροή του ΒΑ ρεύματος στην Αράχωβα χρησιμοποιούμε τον αδιάστατο αυτό αριθμό λαμβάνοντας υπόψη τον κάτωθι τύπο:Fr=U/(N⋅H)

Έτσι έχουμε:

Στον Παρνασσό, ο δείκτης Froude (Fr) είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για να ερμηνεύσουμε πώς αντιδρά η ατμοσφαιρική ροή, όταν προσπίπτει στον ορεινό όγκο, ειδικά σε καιρό Β–ΒΑ ρεύματος.

Fr << 1: (πολύ πιο μικρό του ενός)= στρωματωμένη, μπλοκαρισμένη ροή → εκτροπή, έντονη υπήνεμη καθοδική κίνηση.

Fr > 1: μη μπλοκαρισμένη ροή → αποτελεσματική υπέρβαση, μειωμένη σκίαση, (περισσότερες χιονοπτώσεις).

Μέσες τυπικές τιμές για Παρνασσό (χειμερινά επεισόδια Β–ΒΑ) με βάση το περιοχικό μας μοντέλο.

U ≈ 6–10 m/s (ταχύτητα ροής στα 925–850 hPa), N ≈ 0.01–0.02 s⁻¹ (αυξημένη ευστάθεια ψυχρών μαζών), H ≈ 2000-2200 m (ενεργό ύψος ορεινού όγκου, άνωθεν Αράχωβας)

⇒ Fr ≈ 0.2–0.6, δηλαδή Fr ≤ 1

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά:Η ροή είναι μπλοκαρισμένη ή οριακά υπερπηδά το ορεινό ανάγλυφο. Ευνοείται ορογραφικός υετός στις προσήνεμες Β–ΒΑ πλαγιές (π.χ. Φτερόλακα).

Στη Ν–ΝΑ υπήνεμη πλευρά (Αράχωβα) επικρατούν καθοδικές κινήσεις, αδιαβατική θέρμανση και ομβροσκιά (απουσία φαινομένων).

Χιονοπτώσεις ασθενείς ως μέτριες έχουμε: Aν:

***Aυξηθεί σημαντικά το U (ισχυρότερος άνεμος).

***Mειωθεί το N (λιγότερη ευστάθεια).

***Προστεθεί δυναμική υποστήριξη από ενεργό χαμηλό (ανώτερη απόκλιση/PVA).

Επιτυχημένη προσομοίωση του Β-ΒΑ ρεύματος στην Αράχωβα απο το περιοχικό μας μοντέλο, στον παρακάτω χάρτη.

Ο Κατεβατός (ισχυρός καταβατικός Β–ΒΑ άνεμος στην Αράχωβα) εκδηλώνεται, όταν η ροή μπλοκάρεται ή υπερπηδά οριακά τον Παρνασσό και στη συνέχεια επιταχύνεται καταβατικά στην υπήνεμη πλευρά. Αυτό αντιστοιχεί σε τιμές δείκτη Froude: 0.5-1.

Σύνοψη: Για τον Παρνασσό, οι συνήθεις χειμερινές συνθήκες δίνουν Fr ≤ 1, εξηγώντας, γιατί ο ορεινός όγκος λειτουργεί συστηματικά ως ορογραφικό φίλτρο της Β–ΒΑ ροής, και άρα ως επί το πλείστον περιορίζονται οι χιονοπτώσεις εντός της Αράχωβας. (Τα τοπογραφικά κανάλια ενισχύουν εν δυνάμει περισσότερο τον υετό σημειακά, στο ανατολικό τμήμα της Αράχωβας).

Το θέμα δεν εξαντλείται σε καμία περίπτωση εδώ και θα επανέλθουμε.