Απ’ όλα τα φυσικά φαινόμενα, τα μετεωρολογικά ήταν αυτά που δημιούργησαν τη μεγαλύτερη εντύπωση στη φαντασία των λαών με τη γέννηση των ανεξάντλητων μύθων, που διατηρήθηκαν ως σήμερα, αν αναλογιστούμε, με πόσο δέος και ενδιαφέρον παρακολουθούσαν οι άνθρωποι τα ατμοσφαιρικά φαινόμενα απ’ τα πανάρχαια χρόνια, καθώς το κλίμα συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού.

 Η καθοριστική επίδραση των ατμοσφαιρικών φαινομένων στη ζωή του λαού, που αρκετές φορές υπήρξε απροστάτευτος στην πάλη των στοιχειών και των ανέμων, υπήρξε η αιτία γέννησης των ανεξάντλητων μύθων που διασώζονται ως σήμερα, με τις όποιες τροποποιήσεις υπέστησαν στην πάροδο των χρόνων.

 Πλούσια λοιπόν η λαϊκή παράδοση της Αράχωβας, καθώς ανέδειξε αρκετούς μύθους και παραδόσεις για τα μετεωρολογικά της φαινόμενα.  Ο κορυφαίος Έλληνας θεμελιωτής της Λαογραφίας, ο Νικόλαος Πολίτης κατέγραψε και διέσωσε πολλές παραδόσεις για τον καιρό της Αράχωβας, κάνοντας μεταξύ άλλων, αναφορά στον  Κατεβατό, που επιφέρει καταστροφές στην Αράχωβα, στο Νότο, που λιώνει τα κρούσταλλα του Κατεβατού αλλά και σε σειρά μετεωρολογικών φαινομένων, όπως τα αστραπόβροντα, η βροχή, το ουράνιο τόξο, οι καιροί- άνεμοι, οι Σίφωνες με τις Λάμιες και τις Νεράιδες και το κατέβασμα του φεγγαριού.

Σήμερα θα αναφερθούμε στη λαϊκή παράδοση για την αστραπή.

Το φαινόμενο της αστραπής, διαιρείται σε τρία: αστραπή, αστροπελέκι (κεραυνός) και μπουμπουνητό, (βροντή). Η αστραπή λέγεται και φωτιά, ενώ σχετικά με τη γέννηση της, ο Ν. Πολίτης αναφέρει, ότι η πιο κοινή και συνήθης παράσταση στο λαό είναι, ότι ο Θεός δια της αστραπής διώκει και κατακαίει τους διαβόλους.

«Εν Αραχόβη της Λεβαδείας πιστεύουσιν, ότι διωκόμενοι οι διάβολοι καταφεύγουσιν εις μεγάλα δένδρα, διο βλέποντες κεραυνόβλητα δένδρα, λέγουσι: κάποιον διάβολον έκαψε ή κάποιος διάβολος ήτανε».

Η δοξασία, ότι η αστραπή παράγεται λόγω της εκδίωξης των διαβόλων ή δράκοντα (απ’ το Θεό ή τον Προφήτη Ηλία), είναι καταγεγραμμένη σε βιβλικές διηγήσεις (Οσία Αναστασία, Ιωάννης Δαμασκηνός, Απόστολος Φίλιππος) αλλά και σε παλιότερους βυζαντινούς συγγραφείς (Μιχαήλ Ψελλός). Η βροντή ακολουθούσε την αστραπή και μεταξύ των μυθολογικών παραστάσεων, καταγράφει ο Ν. Πολίτης, συνηθίζεται στην Αράχωβα να λένε για τη βροντή: «ως κρότος πετάλων ίππου» ή «Ο Θεός καλιγών’ τάλογο τ’» ή «βροντούν τα πέταλα απ’ άλουγο του Θεού».

Η παράσταση της βροντής ως κρότου των πετάλων αλόγου είναι συνήθης στους αρχαίους και σε άλλους λαούς, ενώ στην ελληνική μυθολογία αναφέρεται ο Πήγασος, ως το άλογο του Θεού Δία που έφερνε τους κεραυνούς.

Τα αστροπελέκια (κεραυνοί) θεωρούνταν, στα πανάρχαια χρόνια, ότι προέρχονταν από συγκρούσεις άστρων και, ότι πέφτουν στη γη ως λίθοι άμορφοι, εισχωρώντας σε αρκετό βάθος και παραμένοντες επί σαράντα ημέρες, ώστε στη συνέχεια ανέρχονται στην επιφάνεια του εδάφους, στο σημείο , που είχαν βυθιστεί. Λίθινοι πέλεκεις, προϊστορικοί βρίσκονται σε πολλά μέρη της Ελλάδας, μεταξύ αυτών και στους Δελφούς, «ο εν Δελφοίς λίθος, ον ελέγετο, ότι εξήμεσεν ο Κρόνος».