Η βροχή ένα απ’ τα πιο σημαντικά μετεωρολογικά φαινόμενα, κατέχει σπουδαία θέση στη λαογραφία μας.Αρχαιότατες μυθολογικές παραστάσεις που επικράτησαν ως σήμερα σχετίζονται με το φαινόμενο της βροχής. Συνηθίζεται να λέμε, «Βρέχει ο θεός», («ύει ο Ζευς»), «έριξε ο θεός ένα νερό» καθώς η εμφάνιση αλλά και η απουσία βροχών ήταν στενά συνδεδεμένη με το θεό Δία. Από τα σύννεφα που μαζεύει ο θεός ξεφεύγουν τα νερά της βροχής που πλημμυρίζουν και γονιμοποιούν το έδαφος. «Ο παλαιός Ζευς αυτότατος, ως νεφεληγερέτης, υψιβρεμέτης και υέτιος», «ο Όμβριος Ζευς» θεωρείται ο δημιουργός της βροχής.
Ο Δίας εντοπίζεται σε διάφορους μύθους που σχετίζονται με τη βροχή. Για παράδειγμα ο μύθος της χρυσής βροχής ή ακόμη ο μύθος του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα, όπου ο Δίας θυμωμένος από την κακία των ανθρώπων, αποφάσισε να προκαλέσει ένα φοβερό κατακλυσμό, για να τους εξαφανίσει.
Άλλες θεότητες που συνδέονταν με το φαινόμενο της βροχής ήταν οι Υάδες οι οποίες ήταν αδελφές Νύμφες που έφερναν τη βροχή (υώ = βρέχω) μεταμορφωμένες σε σμήνος αστεριών. Οι αρχαίοι Έλληνες τις θεωρούσαν υπεύθυνες για τη βροχή και έτσι έκαναν προβλέψεις για τη σπορά και τον καιρό.
Όταν επικρατούσε ανομβρία, συνηθιζόταν να απευθύνουν οι αραχωβίτες παράκληση στο θεό, ώστε να στείλει την πολυπόθητη βροχή. Για το σκοπό αυτό γινόταν ιερή λιτανεία με τα λάβαρα και με τη συνοδεία της ιερής εικόνας ή λειψάνων αγίων στο δρόμο προς το ξωκκλήσι του Άι- Μηνά που προπολεμικά ήταν του Άι- Νικόλα: «Στην Αράχωβα Παρνασσίδας όταν δεν βρέξει ή όταν πέσει ακρίδα γίνεται δέηση στον Άι- Νικόλα προς το δρόμο των Δελφών. Ψέλνει αγιασμό ο παπάς κι ο κόσμος γονατίζει τρεις φορές στο δρόμο (κατά διαστήματα). Η λιτανεία γίνεται με τα λάβαρα και όλα τα συναφή».Για τη βροχή, ο κορυφαίος Λαογράφος Ν. Πολίτης αναφέρεται χαρακτηριστικά με τρεις φράσεις, που λέγονταν στην Αράχωβα.
α. «Η βροχή πίπτει δια κοσκίνου»
Έλεγαν οι Αραχωβίτες : «Το ρίχνει με το κόσκινο (το νερό) » ή «Ο Θεός το ρίχνει με το ρεμμόνι», (= είδος κόσκινου με μεγάλες οπές, από ρ. ρήγνυμι> ρήγμα), οπότε και η παροιμία «το ρεμμόνι του Θεού έχει μεγάλες τρύπες».
Σημειώνει ο Ν. Πολίτης, ότι στην περιοχή της Παρνασσίδας, υπάρχουν μύθοι, ότι ο βοριάς κρατά κόσκινο, με το οποίο κατασκευάζει και ρεμμονίζει το χαλάζι, ενώ ο νότος έχει ασκιά, (σακκιά), τα οποία μέσω των νεφελών (σύννεφα), ρίχνει στη θάλασσα, γεμίζοντάς τα νερό.
Στη συνέχεια μεταφέρει ο νότος τα ασκιά πάνω στον ουρανό και από εκεί, σε κάποιο ορισμένο μέρος αδειάζει τα ασκιά, μέσω διαφόρων κοσκίνων, στη γη, ώστε όταν κατέρχεται ψιλή βροχή, «ψαχάδα» ή ψεκάδα, τότε χρησιμοποιείται το λεπτότατο κόσκινο, η σήτα, όταν βρέχει μεταχειρίζεται το κόσκινο, ενώ όταν πέφτει πολύς υετός (ισχυρή βροχή), το ρεμμόνι.
Τέλος επί ραγδαίου όμβρου, λένε, ότι ο νότος αδειάζει τους ασκούς του, εντελώς.
Άρα το μέγεθος της σταγόνας της βροχής κάθε φορά αντιστοιχεί στις οπές των κοσκίνων που χρησιμοποιούνται.
Οι δοξασίες σχετικά με το κόσκινο, που αποτελεί το σύμβολο του νέφους, αναφέρει ο Ν. Πολίτης, επικρατούσαν απ’ την αρχαιότητα, (Αριστοφάνης, «δια κοσκίνου ουρείν»), ενώ συνεχίστηκαν και τα βυζαντινά χρόνια, (Ψελλός Μιχαήλ) αλλά και στους μέσους χρόνους.
β. «Βρέχει κινουμένων άνωθεν ασκών»
Επί ραγδαίου υετού, λένε στην Αράχωβα: «το ρίχνει με τ’ ασκί» ή «με τ’ ασκιά», επίσης «ο Θεός το ρίχνει με το δερμάτι» (δερμάτι= ασκός στην Αράχωβα).
Βλέπουμε, ότι το νέφος συμβολίζεται εδώ, ως ασκί ή δερμάτι, παράσταση που είναι γνωστή απ’ τα αρχαία χρόνια (ασκοί του Αιόλου) αλλά και από σημιτικά έθνη (Άραβες, Εβραίοι, που φαντάζονται τα ομβροφόρα νέφη ως ασκούς πλήρους ύδατος), όπως σημειώνει ο Ν. Πολίτης.
γ. « Επί συνεχούς και αδιαλείπτου βροχής οι χυδαιότεροι λένε αστειευόμενοι «κατουράει ο Θεός», στην Αράχωβα μάλιστα προσθέτουν «με το κόσκινο».
Στην Αράχωβα συνηθίζεται να λέμε, ότι ο καιρός είναι «κατουρλής». Σημειώνεται χαρακτηριστικά (Γ. Κρέμος και B. Schmidt Volksi, Neugr σ. 31), ότι στην Αράχωβα αντί του βρέχει, λένε και «κατουράει ο Θεός», ενώ σε περίπτωση πολλού και διηνεκούς (=που διαρκεί πολύ), όμβρου, συνηθίζονται οι εξής εκφράσεις: «Τσουρ, τσουρ, τσουρ κατουρώντας ο Θεός μας σάπ’σι». Το «κατουράει ο Θεός» όμως στην Αράχωβα αλλά και η δεύτερη φράση «Τσουρ…σάπ’σι», το λένε μόνο επί διηνεκούς βροχής.
Αναφέρει ο Ν. Πολίτης, ότι οι παραπάνω εκφράσεις πιθανόν προήλθαν από πανάρχαιες δοξασίες, που στη συνέχεια έχασαν την αρχική τους σημασία και μετέπεσαν έτσι σε αστείες, (Αριστοφάνης, …δια κοσκίνου ουρείν).
