Ο Μετεωρολογικός σταθμός Αράχωβας τοποθετήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2008 από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών στη θέση «Λετζερίσο» εντός περιφραγμένου χώρου του υδραγωγείου, ιδιοκτησίας του τότε Δήμου Αράχωβας  στο βόρειο τμήμα της πόλης και σε υψόμετρο 1069μ.

Στην τοποθέτηση συμμετείχαν από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ως επικεφαλής ο Dr Κων-νος Λαγουβάρδος, η Dr Βασιλική Κοτρώνη και τεχνικός εξειδικευμένος. Υποστήριξη στο όλο εγχείρημα προσέφερε ο γράφων, ενώ σημαντική ήταν και η βοήθεια του τότε Δημάρχου Αράχωβας, Γεωργίου Ανδρέου Λεόντιου.

Ο μετεωρολογικός σταθμός Αράχωβας βρίσκεται πακτωμένος σε κατακόρυφο μεταλλικό ιστό πάνω από χώμα (ή χόρτο), ανεμπόδιστος από κτίρια, συστάδες δέντρων κλπ με τους αισθητήρες της θερμοκρασίας και υγρασίας στα 2 μέτρα από το έδαφος και το ανεμόμετρο στα 5 μέτρα.

Φεβρουάριος 2008, αναμνηστικό στιγμιότυπο, κατά την τοποθέτηση του Σταθμού στην Αράχωβα, από αριστερά Γιώργος Οικονόμου με Dr Κων-νο Λαγουβάρδο και τον τεχνικό του ΕΑΑ.

Ο μετεωρολογικός σταθμός Αράχωβας είναι «Davis instruments Vantage Pro 2 Wireless Fan Aspirated» ενώ ο αισθητήρας της θερμοκρασίας ευρίσκεται εντός κλωβού που αερίζεται μηχανικά με ανεμιστηράκι, ώστε να προσομοιώνονται οι συνθήκες που επικρατούν στην ελεύθερη ατμόσφαιρα (χωρίς φυσικά την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας).

Η κονσόλα του σταθμού που βρίσκεται σε παρακείμενο σπιτάκι του υδραγωγείου, 30 μέτρα νοτιότερα από τη βάση του σταθμού, καταγράφει τα μετεωρολογικά δεδομένα που στέλνει η κεντρική μονάδα του σταθμού.

Όμως η έλλειψη σήματος, αρκετά συχνά, μεταξύ του κεντρικού σταθμού και της κονσόλας, είχε ως αποτέλεσμα τη μερική ή ολική απώλεια μετεωρολογικών δεδομένων. Ως εκ τούτου απ’ το 2018 η μεταφορά των δεδομένων του σταθμού με την κονσόλα γίνεται πλέον ενσύρματα κι έτσι λύνεται το θέμα της απώλειας δεδομένων. (Πριν την καταγραφή των δεδομένων, αναφέρουμε έναν πίνακα με τις δυσλειτουργίες του σταθμού ανά ημερομηνία και τα δεδομένα που χάθηκαν).

Στα 2014 τοποθετήθηκε και αισθητήρας μέτρησης της υπεριώδους ακτινοβολίας UV Index που όμως δεν εμφανίζεται στα διαθέσιμα μηνιαία στοιχεία. Προβλήματα υπάρχουν κατά καιρούς από την πτώση κεραυνών που συνοδεύουν καταιγίδες ή από ισχυρούς ανέμους που αντιμετωπίζονται όμως άμεσα.

Η συντήρηση του σταθμού πραγματοποιείται ανελλιπώς κάθε διετία από τεχνικό προσωπικό του Εθνικού Αστεροσκοπείου και περιλαμβάνει τον καθαρισμό των εξαρτημάτων του σταθμού, τον έλεγχο μέτρησης του υετού και γενικότερα την ορθή λειτουργία των μηχανημάτων του.

Όπως προείπαμε, ο μετεωρολογικός σταθμός τοποθετήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2008, όμως λόγω διακοπών στη μετάδοση σήματος δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για το μήνα Φεβρουάριο 2008, ενώ αντίστοιχα προβλήματα υπάρχουν στα δεδομένα που αφορούν και στους μήνες Μάρτιο και Μάιο 2008. Στα μέσα Αυγούστου 2008 πυρκαγιά που ξέσπασε σε χαμηλή βλάστηση παρακείμενου οικοπέδου μεταφέρθηκε και εντός του χώρου του υδραγωγείου με αποτέλεσμα ο μετεωρολογικός σταθμός να υποστεί σοβαρές ζημιές στους αισθητήρες του, παρόλο που συνέχισε μερικώς να λειτουργεί.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου 2008 τοποθετήθηκε  καινούργιος σταθμός «Davis instruments Vantage Pro 2 Wireless Fan Aspirated», ίδιος δηλαδή με τον προηγούμενο, κι έτσι από τον Οκτώβριο 2008 έχουμε πλήρη χρονοσειρά των μετεωρολογικών δεδομένων, ενώ οι όποιες διακοπές στη λήψη σήματος από τον κεντρικό σταθμό στην κονσόλα θα λυθούν οριστικά στα 2018, όπως αναφέραμε, με την ενσύρματη σύνδεσή τους.

Έκτοτε η λειτουργία του μετεωρολογικού σταθμού είναι ομαλή ενώ τα μετεωρολογικά δεδομένα του είναι διαθέσιμα στον κόμβο εδώ: http://penteli.meteo.gr/stations/arahova/.Ο μετεωρολογικός σταθμός καταγράφει δεδομένα ανά είκοσι λεπτά, όμως στα αρχεία που παραθέτουμε, καταγράφονται ανά μήνα, οι ημερήσιες τιμές των παρακάτω μετεωρολογικών δεδομένων:

• Μέση τιμή θερμοκρασίας, μέγιστη  και ελάχιστη ημέρας, (Κελσίου).
• Υετός σε χιλιοστά νερού (mm).
• Το 1 χιλιοστό βροχής ορίζεται ως 1 λίτρο νερού ανά τετραγωνικό μέτρο οριζόντιας επιφάνειας, αντίστοιχα όταν πέφτει χιόνι προσμετρούμε το νερό που προκύπτει από την τήξη του χιονιού.
• Κατεύθυνση, μέση και υψηλότερη τιμή ανέμου σε Km/h.
• Bαθμοημέρες θέρμανσης  και ψύξης, (heating degree days, cooling degree days).

Oι βαθμοημέρες  θέρμανσης είναι ένα μέτρο του πόσους βαθμούς και για πόσες ημέρες η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη από μια βασική θερμοκρασία άνεσης (baseline comfort temperature) και χρησιμοποιείται για υπολογισμούς σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας που απαιτείται για τη θέρμανση των κτιρίων.

Αντίστοιχα οι βαθμοημέρες ψύξης είναι ένα μέτρο του πόσους βαθμούς και για πόσες ημέρες η εξωτερική θερμοκρασία είναι υψηλότερη από μια βασική θερμοκρασία άνεσης και χρησιμοποιείται για υπολογισμούς σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας που απαιτείται για την ψύξη των κτιρίων.

Σημείωση: Στις ημέρες που παρατηρούνται έντονοι άνεμοι μαζί με φαινόμενα όπως βροχή ή χιόνι, (χιονοθύελλα) ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις στην καταγραφή του υετού, λόγω μη πτώσης του υετού αυτού εντός του ειδικού δοχείου καταγραφής.