Red Sprites, οι μυστηριώδεις ανώτερες ηλεκτρικές εκκενώσεις της ατμόσφαιρας, – (φωτογραφία με φόντο τον Παρνασσό)

Τα Sprites ή κόκκινα sprites είναι μεγάλης κλίμακας ηλεκτρικές εκκενώσεις που εμφανίζονται στη μεσόσφαιρα, ψηλά πάνω από τα σύννεφα καταιγίδας ή σωρειτομελανίτες. Συχνά εμφανίζονται σε σμήνη πάνω από την τροπόσφαιρα σε υψόμετρο 50-90 χλμ. Τα Sprites μερικές φορές ονομάζονται και κεραυνοί ανώτερης ατμόσφαιρας. Ωστόσο, είναι φαινόμενα ψυχρού 
πλάσματος που δεν έχουν τις θερμοκρασίες θερμού καναλιού των τροποσφαιρικών κεραυνών, επομένως μοιάζουν περισσότερο με τις εκκενώσεις φθοριζόντων σωλήνων παρά με τις εκκενώσεις κεραυνών.

Tα Red Sprites αποτελούν το συχνότερο φαινόμενο της κατηγορίας των Φωτεινών Παροδικών Συμβάντων (TLE). Υπάρχουν διάφοροι τύποι TLE, οι πιο συνηθισμένοι είναι οι Sprites, δηλαδή λάμψεις έντονου κόκκινου φωτός που εμφανίζονται πάνω από συστήματα καταιγίδων. Άλλοι τύποι TLE περιλαμβάνουν sprite halos, ghosts, blue jets, giant jets, pixies, gnomes, trolls, blue starters και ELVES. Οι TLE είναι δευτερογενή φαινόμενα που εμφανίζονται στην ανώτερη ατμόσφαιρα σε συνδυασμό με υποκείμενες αστραπές καταιγίδας. Τα TLE γενικά διαρκούν από λιγότερο από ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου έως και τα 2 δευτερόλεπτα περίπου. 

Οι γνωστοί μας κεραυνοί, που εκδηλώνονται στο καταιγιδοφόρο νέφος, προκαλούν, υπό προϋποθέσεις, πρόσκαιρη ισχυροποίηση του ηλεκτρικού πεδίου. Yπό προϋποθέσεις, πάνω από ισχυρές καταιγίδες ισχυροποιείται πρόσκαιρα το ηλεκτρικό πεδίο και μέρος αυτής της ενέργειας μεταφέρεται στα ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια που βρίσκονται μέσα σε αυτό. Αυτά, με τη σειρά τους, μεταφέρουν, μέσω κρούσεων, ενέργεια στα μόρια της ατμόσφαιρας και τα διεγείρουν. Οι αποδιεγέρσεις των τελευταίων, με τη μορφή (και) ορατού φωτός, είναι τα red sprites, πάνω από τα καταιγιδοφόρα νέφη που παρατηρούμε. 

 

Για το κόκκινο χρώμα τους ευθύνονται οι αποδιεγέρσεις των μορίων της ατμόσφαιρας με τη μορφή φωτονίων (φωτός). Τα red sprites μπορούν να καταγραφούν σε διάφορα μήκη κύματος, τόσο στο υπέρυθρο όσο και στο ορατό φάσμα. Στο πλαίσιο του ορατού φάσματος που παρατηρούμε εμείς, το φως που εκπέμπεται από τις αποδιεγέρσεις αντιστοιχεί σε πολύ μεγάλο βαθμό στο ερυθρό μέρος του φάσματος, γι’ αυτό και τα βλέπουμε κόκκινα.

Για να δει κάποιος Red Sprites με γυμνό μάτι, θα πρέπει να βρίσκεται σε αρκετά σκοτεινό περιβάλλον. Κατά προτίμηση, θα πρέπει η νύχτα να μη συνοδεύεται από το φως του φεγγαριού ή αυτό να είναι ελάχιστο (π.χ. κοντά στη φάση της νέας σελήνης είναι ιδανικά) και φυσικά να μην υπάρχουν νέφη πάνω ή κοντά στον παρατηρητή, τα οποία εμποδίζουν τη θέα.
Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, θα πρέπει να υπάρχει μια γραμμή ισχυρών καταιγίδων σε ελάχιστη απόσταση, γύρω στα 50-100 χλμ., σε ευθεία γραμμή από τον παρατηρητή έως και 600-800 χλμ. μέγιστη απόσταση. Όσο πιο κοντά βρίσκονται οι καταιγίδες, τόσο πιο ψηλά από αυτές θα εμφανιστούν τα Red Sprites.
Χοντρικά, για κοντινές καταιγίδες (50-200 χλμ. απόσταση) σηκώστε το κεφάλι σας ώστε να κοιτά περίπου 40o πάνω από τον ορίζοντα. Όταν τα μάτια συνηθίσουν στο σκοτάδι, θα δείτε κάτι αμυδρό, πολύ σύντομο και μάλλον άχρωμο, αν και σε έντονα γεγονότα θα διακρίνετε και το κοκκινωπό τους χρώμα. Αυτό θα είναι ένα Red Sprite.

H φωτογραφία με φόντο τον Παρνασσό είναι του κ. Αναστάσιου Παλαμήδα.

 

Προσθέστε Εδώ το Κείμενο Επικεφαλίδας σας