Ελ Νίνιο και Ελλάδα: πώς επηρεάζει την κυκλοφορία και τι μπορούμε να εκτιμήσουμε για τον χειμώνα

Το Ελ Νίνιο είναι ένα από τα σημαντικότερα φαινόμενα φυσικής μεταβλητότητας του παγκόσμιου κλίματος. Παρότι αναπτύσσεται στον τροπικό Ειρηνικό, μπορεί να επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε μεγάλες αποστάσεις, μεταβάλλοντας τις πιθανότητες για βροχές, ξηρασία, υψηλές θερμοκρασίες ή ψυχρά επεισόδια. Για την Ελλάδα, η επίδρασή του περνά μέσα από την κυκλοφορία του Ατλαντικού, τις ευρωπαϊκές διατάξεις πιέσεων και τη Μεσόγειο. Η κατανόηση αυτής της αλληλουχίας είναι απαραίτητη για να διακρίνουμε μια επιστημονικά τεκμηριωμένη εποχική εκτίμηση από μια υπεραπλουστευμένη πρόβλεψη για τον χειμώνα. [4]

Το Ελ Νίνιο αποτελεί τη θερμή φάση του ENSO, της «Ελ Νίνιο – Νότιας Ταλάντωσης». Το ENSO περιγράφει τη συνδυασμένη μεταβλητότητα του ωκεανού και της ατμόσφαιρας στον τροπικό Ειρηνικό και περιλαμβάνει τρεις φάσεις. Κατά το Ελ Νίνιο, τα επιφανειακά νερά του κεντρικού και ανατολικού ισημερινού Ειρηνικού είναι θερμότερα από το κανονικό· κατά τη Λα Νίνια είναι ψυχρότερα, ενώ στην ουδέτερη κατάσταση δεν επικρατεί κάποια από τις δύο φάσεις. Οι εναλλαγές εμφανίζονται ακανόνιστα, συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια. Ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο διαρκεί συχνά περίπου εννέα έως δώδεκα μήνες. [1]

Σε συνήθεις συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι πνέουν κατά μήκος του ισημερινού από ανατολικά προς δυτικά και ωθούν θερμά επιφανειακά νερά προς την Ινδονησία και τον δυτικό Ειρηνικό. Στην ανατολική πλευρά, κοντά στη Νότια Αμερική, αναδύονται βαθύτερα και ψυχρότερα νερά, διατηρώντας χαμηλότερες θερμοκρασίες στην επιφάνεια. Η αντίθεση αυτή συνδέεται με την ατμοσφαιρική κυκλοφορία: πάνω από τα θερμότερα δυτικά νερά ευνοούνται η άνοδος του αέρα, η ανάπτυξη νεφών και οι έντονες τροπικές βροχές, ενώ ανατολικότερα επικρατούν γενικά ξηρότερες συνθήκες. [2]

Κατά το Ελ Νίνιο, οι αληγείς άνεμοι εξασθενούν και τα θερμότερα νερά επεκτείνονται ανατολικότερα. Στον ανατολικό Ειρηνικό βαθαίνει η θερμοκλινής, η ζώνη στην οποία η θερμοκρασία του νερού μειώνεται γρήγορα με το βάθος, περιορίζοντας την ψυκτική επίδραση της ανάδυσης στην επιφάνεια. Μαζί με τα θερμότερα νερά μετατοπίζεται η περιοχή των εντονότερων τροπικών βροχοπτώσεων. Αυτό αλλάζει τη γεωγραφική κατανομή της θέρμανσης της ατμόσφαιρας και μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία πολύ πέρα από την περιοχή όπου εμφανίστηκε η αρχική ωκεάνια μεταβολή. [2]

Η ατμοσφαιρική ανταπόκριση αποτελεί βασικό στοιχείο του φαινομένου. Οι επιστήμονες εξετάζουν τις μεταβολές στους ανέμους, στην πίεση και στις τροπικές βροχές μαζί με τις θερμοκρασίες της θάλασσας. Η ωκεάνια θέρμανση και οι αλλαγές της κυκλοφορίας αλληλεπιδρούν και μπορούν να αλληλοενισχύονται. Γι’ αυτό το ENSO χαρακτηρίζεται «συζευγμένο» φαινόμενο: για την κατανόησή του χρειάζεται να εξετάζουμε τον ωκεανό και την ατμόσφαιρα ως μέρη του ίδιου συστήματος. [1]

Η παρακολούθηση βασίζεται σε δορυφόρους, πλωτήρες, μετρήσεις κάτω από την επιφάνεια και δείκτες συγκεκριμένων περιοχών του Ειρηνικού, όπως η Niño 3.4. Από τον Φεβρουάριο του 2026, το Climate Prediction Center της NOAA υιοθέτησε επιχειρησιακά τον σχετικό ωκεάνιο δείκτη RONI. Ο δείκτης αυτός συγκρίνει τις θερμοκρασιακές αποκλίσεις στην περιοχή του ENSO με το γενικότερο υπόβαθρο των τροπικών ωκεανών, βοηθώντας να διακρίνεται το σχετικό σήμα του φαινομένου από την ευρύτερη θέρμανση των θαλασσών. Μια απόκλιση δύο βαθμών στον Ειρηνικό, πάντως, δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη άνοδο δύο βαθμών στην Ελλάδα. [3]

Η σύνδεση με απομακρυσμένες περιοχές γίνεται μέσω των λεγόμενων τηλεσυνδέσεων, δηλαδή οργανωμένων σχέσεων μεταξύ μεταβολών της κυκλοφορίας σε διαφορετικά τμήματα του πλανήτη. Η επίδραση του ENSO είναι ιδιαίτερα εμφανής στις τροπικές περιοχές και στον τομέα Ειρηνικού–Βόρειας Αμερικής. Στον Ατλαντικό και στην Ευρώπη, το σήμα επηρεάζεται περισσότερο από την έντονη φυσική μεταβλητότητα της ατμόσφαιρας και από άλλους παράγοντες. Έτσι, η ευρωπαϊκή απόκριση παρουσιάζει μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ επεισοδίων και εποχών. [4]

Ένας μηχανισμός μετάδοσης συνδέεται με τα κύματα Rossby, μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικές διαταραχές που μπορούν να διεγερθούν από τις αλλαγές στην τροπική θέρμανση. Η μετατόπιση των έντονων καταιγίδων στον Ειρηνικό μπορεί να αλλάξει την κατανομή των υψηλών και χαμηλών πιέσεων και να επηρεάσει τους αεροχειμάρρους, τις ζώνες ισχυρών ανέμων ψηλά στην ατμόσφαιρα που συνδέονται με την κίνηση των καιρικών συστημάτων. Η επίδραση προς τον Ατλαντικό μπορεί να ακολουθήσει περισσότερες από μία διαδρομές, χωρίς να αποτελεί μια απλή και σταθερή αλυσίδα. [5,11]

Μια άλλη σημαντική διαδρομή περνά από τη στρατόσφαιρα. Κατά ορισμένα επεισόδια Ελ Νίνιο, οι μεταβολές της κυκλοφορίας πάνω από τον βόρειο Ειρηνικό ενισχύουν τη διάδοση πλανητικών κυμάτων προς τα πάνω. Τα κύματα μπορούν να επιβραδύνουν τους ισχυρούς δυτικούς ανέμους γύρω από την Αρκτική και να θερμάνουν την πολική στρατόσφαιρα, επηρεάζοντας τον στρατοσφαιρικό πολικό στρόβιλο. Οι μεταβολές αυτές μπορούν στη συνέχεια να επηρεάσουν την τροπόσφαιρα, το χαμηλότερο στρώμα της ατμόσφαιρας όπου εξελίσσεται ο καθημερινός καιρός. Η αποτελεσματικότητα αυτής της διαδρομής διαφέρει από επεισόδιο σε επεισόδιο. [5,6]

Η μελέτη των Ineson και Scaife ανέδειξε τον ενεργό ρόλο της στρατόσφαιρας στην ευρωπαϊκή απόκριση προς το τέλος του χειμώνα. Στα πειράματά τους εμφανίστηκε τάση για ψυχρότερες συνθήκες στη βόρεια Ευρώπη και ηπιότερες στη νότια. Πρόκειται για αποτέλεσμα συγκεκριμένης μελέτης, που δείχνει πόσο σημαντική είναι η γεωγραφική κατανομή της απόκρισης. Μια αυξημένη πιθανότητα κρύου στη βόρεια Ευρώπη δεν μπορεί να μεταφέρεται αυτούσια στην Ελλάδα, ούτε να ερμηνεύεται ως ένδειξη για περισσότερες χιονοπτώσεις σε ολόκληρη την ήπειρο. [6]

Σημασία έχει και η θέση της μεγαλύτερης θέρμανσης στον Ειρηνικό. Ένα επεισόδιο με επίκεντρο ανατολικότερα μπορεί να δημιουργεί διαφορετική κατανομή τροπικών βροχών και διαφορετική στρατοσφαιρική απόκριση από ένα επεισόδιο με επίκεντρο τον κεντρικό Ειρηνικό. Οι Ayarzagüena και συνεργάτες έδειξαν επίσης ότι το ωκεάνιο υπόβαθρο και οι μεταβολές του σε βάθος δεκαετιών μπορούν να τροποποιούν τις τηλεσυνδέσεις προς την Ευρώπη. Συνεπώς, η ένταση και η γεωγραφική μορφή του φαινομένου χρειάζεται να εξετάζονται μαζί. [5]

Στον βόρειο Ατλαντικό, ένας από τους βασικούς παράγοντες είναι η Βορειοατλαντική Ταλάντωση, γνωστή ως NAO. Περιγράφει ένα μεγάλο μοτίβο μεταβολών της πίεσης μεταξύ των υψηλών και των μεσαίων γεωγραφικών πλατών, το οποίο συνδέεται με αλλαγές στον αεροχείμαρρο και στις διαδρομές των βαρομετρικών χαμηλών. Η θετική της φάση συνδέεται γενικά με ενισχυμένη δυτική κυκλοφορία, περισσότερες χειμερινές βροχές στη βόρεια Ευρώπη και λιγότερες στη νότια και κεντρική. Κατά την αρνητική φάση, οι διαδρομές των καιρικών συστημάτων μεταβάλλονται και παρατηρούνται συνήθως αντίθετες ευρείες τάσεις βροχόπτωσης. [7]

Η NAO όμως δεν προσδιορίζει από μόνη της τον καιρό μιας ελληνικής περιοχής. Μια αρνητική τιμή δεν καθορίζει πού θα αναπτυχθεί ένα χαμηλό ούτε πού θα κατευθυνθεί μια ψυχρή αέρια μάζα. Αντίστοιχα, μια θετική φάση δεν σημαίνει ότι όλη η Ευρώπη θα έχει υψηλότερες θερμοκρασίες. Οι επιδράσεις διαφοροποιούνται γεωγραφικά, ενώ μέσα στην ίδια γενική διάταξη μπορούν να εμφανίζονται διαφορετικές τοπικές συνθήκες. [7,9]

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι ατμοσφαιρικοί εμποδισμοί, γνωστοί ως blocking. Πρόκειται για επίμονες αντικυκλωνικές διατάξεις που διαταράσσουν τη συνηθισμένη κίνηση των καιρικών συστημάτων από δυτικά προς ανατολικά. Τον χειμώνα μπορούν να ευνοήσουν τη μεταφορά ψυχρού αέρα προς τμήματα της Ευρώπης. Η θέση και η διάρκεια του εμποδισμού καθορίζουν όμως ποιες περιοχές θα βρίσκονται στην ψυχρή πλευρά της κυκλοφορίας και ποιες θα δέχονται ηπιότερες αέριες μάζες. Το ίδιο γενικό φαινόμενο μπορεί επομένως να έχει πολύ διαφορετικές συνέπειες από χώρα σε χώρα. [8]

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο μετεωρολογικό ερώτημα είναι αν η διάταξη αντικυκλώνων και χαμηλών θα επιτρέψει τη μεταφορά ψυχρού αέρα προς τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο. Αν η κύρια κάθοδος γίνει δυτικότερα, η χώρα μας μπορεί να βρεθεί στην πλευρά που μεταφέρει ηπιότερες αέριες μάζες. Μια μετατόπιση της διαδρομής ενός χαμηλού μπορεί επίσης να αλλάξει την κατανομή της υγρασίας και των φαινομένων. Αυτή η περιφερειακή ερμηνεία εξηγεί γιατί η αξιολόγηση της κυκλοφορίας χρειάζεται ολόκληρο τον χάρτη και όχι μόνο έναν δείκτη. [9]

Η εποχή μέσα στον ίδιο χειμώνα αποτελεί ακόμη έναν καθοριστικό παράγοντα. Οι αναλύσεις του ECMWF και του Copernicus, με βάση την επανάλυση ERA5, παρουσιάζουν διαφορετικά μέσα μοτίβα πίεσης για τον Νοέμβριο–Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο–Φεβρουάριο. Στην αρχή του χειμώνα, ο μέσος χάρτης των επεισοδίων Ελ Νίνιο περιλαμβάνει έντονη αρνητική απόκλιση πίεσης στον βόρειο Ατλαντικό και θετικές αποκλίσεις νοτιότερα και ανατολικότερα. Αργότερα, η μορφή της τηλεσύνδεσης αλλάζει, καθώς μεταβάλλεται το υπόβαθρο της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας μέσα στην εποχή. [10]

Οι μέσοι χάρτες προκύπτουν από τη συνδυασμένη εξέταση πολλών προηγούμενων επεισοδίων. Αποτυπώνουν ένα στατιστικό σήμα, αλλά μπορούν να κρύβουν σημαντικές διαφορές μεταξύ επιμέρους χειμώνων. Οι χωριστοί χάρτες που παρουσιάζει το Copernicus αναδεικνύουν μεγάλη ποικιλία στην πίεση, στη θερμοκρασία και στη βροχόπτωση. Γι’ αυτό η σύγκριση με έναν παλαιότερο χειμώνα έχει αξία ως στοιχείο ανάλυσης, όχι ως πρότυπο που αναμένεται να επαναληφθεί αυτούσιο. [10]

Η απόκριση δεν μεταβάλλεται πάντοτε αναλογικά με την ένταση του Ελ Νίνιο. Οι Toniazzo και Scaife εντόπισαν μη γραμμική συμπεριφορά στον βόρειο Ατλαντικό: τα μέτρια επεισόδια εμφάνιζαν μοτίβο παρόμοιο με αρνητική NAO, ενώ τα ισχυρότερα μπορούσαν να παρουσιάζουν διαφορετικές, ακόμη και αντίθετες, αποκλίσεις πίεσης σε τμήματα του ανατολικού Ατλαντικού. Το εύρημα δεν αποτελεί επιχειρησιακό κανόνα για κάθε νέο επεισόδιο. Δείχνει όμως ότι ένα ισχυρότερο Ελ Νίνιο μπορεί να συνοδεύεται από διαφορετική μορφή τηλεσύνδεσης, αντί για απλή ενίσχυση της απόκρισης ενός μέτριου επεισοδίου. [11]

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο χειμώνας 2023–24, που εξετάστηκε από τους Ineson και συνεργάτες σε δημοσίευση του 2026. Παρά το ισχυρό Ελ Νίνιο, η NAO προς το τέλος του χειμώνα ήταν κοντά στην ουδέτερη κατάσταση στις παρατηρήσεις. Επιπλέον, μια αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση στα μέσα Ιανουαρίου είχε περιορισμένη επίδραση στην επιφανειακή κυκλοφορία. Η μελέτη δείχνει ότι σημαντικοί παράγοντες μπορούν να συνυπάρχουν χωρίς η τελική εξέλιξη να ακολουθήσει το συνηθέστερο στατιστικό πρότυπο. [12]

Για τις βροχοπτώσεις της Μεσογείου, οι Mariotti, Zeng και Lau διαπίστωσαν ότι η σχέση με το ENSO αλλάζει ανά εποχή και περιοχή. Στη δυτική Μεσόγειο εντόπισαν, κατά μέσο όρο, αυξημένες βροχές το φθινόπωρο πριν από την ώριμη φάση ενός Ελ Νίνιο και μειωμένες την άνοιξη που ακολουθεί. Το εύρημα δείχνει ότι η ίδια περιοχή μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική απόκριση μέσα στον κύκλο ενός επεισοδίου. Δεν επιτρέπει γενικεύσεις για ολόκληρη τη Μεσόγειο ούτε αυτούσια μεταφορά του αποτελέσματος στην Ελλάδα. [13]

Με άμεση γεωγραφική σχέση προς τη χώρα μας, οι Kalimeris, Ranieri, Founda και Norrant ανέλυσαν περίπου έναν αιώνα βροχομετρικών χρονοσειρών από το ελληνικό Ιόνιο και την Απουλία της Ιταλίας. Εντόπισαν σχέσεις της μεταβλητότητας των βροχών με το ENSO και με άλλα μοτίβα, όπως η NAO, το μοτίβο του ανατολικού Ατλαντικού και το σκανδιναβικό μοτίβο. Οι σχέσεις διαφοροποιούνταν ανά περιοχή, χρονική κλίμακα και ιστορική περίοδο. Επειδή η έρευνα περιλαμβάνει και πολυετείς ή δεκαετείς μεταβολές, τα ευρήματά της δεν μετατρέπονται σε απλή πρόγνωση βροχών για έναν συγκεκριμένο ελληνικό χειμώνα. [14]

Στην πράξη, για τις ελληνικές βροχές ενδιαφέρει πού θα κινούνται οι διαταραχές, πού θα σχηματίζονται τα χαμηλά και από ποια κατεύθυνση θα μεταφέρεται η υγρασία. Το ορεινό ανάγλυφο επηρεάζει επιπλέον τη ροή και μπορεί να ενισχύσει την κατακρήμνιση εκεί όπου ο υγρός αέρας αναγκάζεται να ανυψωθεί. Οι συνθήκες διαφοροποιούνται στις πλαγιές που δέχονται τον άνεμο και στις περιοχές που βρίσκονται πίσω από τα ορεινά εμπόδια. Έτσι, ακόμη και η ίδια διαταραχή μπορεί να δώσει πολύ διαφορετικά ποσά βροχής μέσα στη χώρα. [19]

Για το χιόνι, απαιτείται συνύπαρξη υγρασίας και κατάλληλων θερμοκρασιών στην ατμοσφαιρική στήλη. Οι νιφάδες σχηματίζονται στα νέφη, αλλά η κατάσταση με την οποία φτάνουν στο έδαφος εξαρτάται από τα στρώματα αέρα που συναντούν καθώς πέφτουν. Διαφορές στο θερμοκρασιακό προφίλ μπορούν να αλλάξουν το αποτέλεσμα από χιόνι σε χιονόνερο ή βροχή. Μια ψυχρή εισβολή μπορεί να είναι ξηρή, ενώ μια ισχυρή διαταραχή μπορεί να δίνει βροχές χαμηλά και χιόνια μόνο στις υψηλότερες πλαγιές. [15]

Η χιονόπτωση και η διατήρηση της χιονοκάλυψης είναι επίσης διαφορετικά ζητήματα. Στα βουνά, το υψόμετρο και η ορογραφική ανύψωση επηρεάζουν την κατανομή των φαινομένων, ενώ μετά τη χιονόπτωση το χιόνι εξελίσσεται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Ο άνεμος μπορεί να το αναδιανέμει, οι νέες χιονοπτώσεις να προσθέσουν στρώματα και τα διαστήματα τήξης και επαναπαγοποίησης να μεταβάλουν τη δομή του. Η τελική χιονοκάλυψη ενός ορεινού όγκου εξαρτάται επομένως από την αλληλουχία των επεισοδίων και των ενδιάμεσων συνθηκών, την οποία δεν περιγράφει ένας δείκτης του Ειρηνικού. [15,19,20]

Αυτό συνδέεται με τη διάκριση ανάμεσα στην εποχική μέση τιμή και στα επιμέρους γεγονότα. Ένας χειμώνας θερμότερος από το κανονικό μπορεί να περιλαμβάνει μια αξιόλογη ψυχρή εισβολή. Αντίστοιχα, ένας χειμώνας με λιγότερες συνολικές βροχές μπορεί να περιλαμβάνει μια πολύ ισχυρή κακοκαιρία. Οι εποχικές εκτιμήσεις περιγράφουν πιθανότητες για τη συνολική απόκλιση μιας περιόδου, χωρίς να προσδιορίζουν τον καιρό κάθε ημέρας. [18]

Το Ελ Νίνιο χρειάζεται να διαχωρίζεται και από τη μακροχρόνια κλιματική αλλαγή. Είναι φυσικό φαινόμενο, αλλά εκδηλώνεται μέσα σε ένα κλίμα που θερμαίνεται λόγω της ανθρώπινης επίδρασης. Η προσωρινή αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας που μπορεί να συνοδεύει ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο και η μακροχρόνια τάση θέρμανσης έχουν διαφορετική προέλευση, παρότι μπορούν να συνυπάρχουν. Η μεταβολή της παγκόσμιας μέσης τιμής δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε κάθε περιοχή και εποχή· η τοπική εξέλιξη εξακολουθεί να εξαρτάται από την περιφερειακή κυκλοφορία. [16]

Για τον χειμώνα 2026–27, το δελτίο του Climate Prediction Center της NOAA της 10ης Σεπτεμβρίου 2026 αναφέρει ότι το Ελ Νίνιο ενισχύεται και δίνει πιθανότητα μεγαλύτερη από 90% για επεισόδιο πολύ ισχυρής έντασης κατά το φθινόπωρο και τον χειμώνα του βόρειου ημισφαιρίου. Πρόκειται για εκτίμηση της εξέλιξης του φαινομένου στον Ειρηνικό, όχι για παρατήρηση της τελικής του κορύφωσης. Το ποσοστό αυτό δεν εκφράζει αντίστοιχη πιθανότητα για θερμό, ψυχρό, βροχερό ή χιονοφόρο χειμώνα στην Ελλάδα. [17]

Για μια πληρέστερη εποχική εκτίμηση αξιοποιούνται συστήματα όπως εκείνα του Copernicus Climate Change Service. Συνδυάζουν διαφορετικά προγνωστικά μοντέλα και πολλές πιθανές εξελίξεις, ενώ συγκρίνονται με αναδρομικές προγνώσεις προηγούμενων ετών για την εκτίμηση και διόρθωση συστηματικών σφαλμάτων. Τα αποτελέσματα εκφράζονται ως πιθανότητες για θερμοκρασίες και βροχοπτώσεις πάνω, κοντά ή κάτω από τα συνήθη επίπεδα. Χρειάζεται να εξετάζονται μαζί με την ιστορική ικανότητα πρόγνωσης για τη συγκεκριμένη περιοχή, εποχή και μεταβλητή, καθώς και με τις αλλαγές που εμφανίζονται στις μηνιαίες ενημερώσεις. [18]

Όσο πλησιάζουν τα καιρικά επεισόδια, οι προγνώσεις για τις επόμενες εβδομάδες μπορούν να δώσουν ενδείξεις για αλλαγές στον αεροχείμαρρο ή για πιθανή ανάπτυξη ενός εμποδισμού. Στη συνέχεια, οι προγνώσεις μικρότερου χρονικού ορίζοντα προσδιορίζουν πιο συγκεκριμένα τη μεταφορά ψυχρού αέρα, τη θέση των χαμηλών και την κατανομή των φαινομένων. Η αξία του Ελ Νίνιο για την Ελλάδα βρίσκεται στη συμβολή του σε αυτή την ευρύτερη εκτίμηση: προσφέρει εποχική πληροφορία, η οποία αποκτά πρακτικό περιεχόμενο όταν συνδυάζεται με την πραγματική εξέλιξη της κυκλοφορίας στον Ατλαντικό, στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο. [8,9]

Επίσημες πηγές και επιστημονική βιβλιογραφία

[1] NOAA. Understanding El Niño & ENSO. https://www.noaa.gov/understanding-el-nino

[2] NOAA / Pacific Marine Environmental Laboratory. What is El Niño? https://pmel.noaa.gov/elnino/what-is-el-nino/

[3] NOAA / Climate Prediction Center (2026). CPC adopts Relative Oceanic Niño Index (RONI). https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso/roni/announcement.php

[4] Brönnimann, S. (2007). Impact of El Niño–Southern Oscillation on European climate. Reviews of Geophysics, 45, RG3003. DOI: 10.1029/2006RG000199. https://doi.org/10.1029/2006RG000199

[5] Ayarzagüena, B., López-Parages, J., Iza, M., Calvo, N. & Rodríguez-Fonseca, B. (2019). Stratospheric role in interdecadal changes of El Niño impacts over Europe. Climate Dynamics, 52, 1173–1186. DOI: 10.1007/s00382-018-4186-3. https://doi.org/10.1007/s00382-018-4186-3

[6] Ineson, S. & Scaife, A. A. (2009). The role of the stratosphere in the European climate response to El Niño. Nature Geoscience, 2, 32–36. DOI: 10.1038/ngeo381. https://doi.org/10.1038/ngeo381

[7] NOAA / Climate Prediction Center. North Atlantic Oscillation (NAO). https://www.cpc.ncep.noaa.gov/data/teledoc/nao.shtml

[8] ECMWF (2019). A new product to flag up the risk of cold spells in Europe weeks ahead. Newsletter, 158. https://www.ecmwf.int/en/newsletter/158/meteorology/new-product-flag-risk-cold-spells-europe-weeks-ahead

[9] ECMWF. Forecast User Guide, Section 7.4: Regime charts. Ενημέρωση 16 Σεπτεμβρίου 2026. https://confluence.ecmwf.int/spaces/FUG/pages/673550821/Section+7.4+Regime+charts

[10] ECMWF / Copernicus Climate Change Service. ENSO impacts (based on ERA5 reanalysis). Ενημέρωση 5 Οκτωβρίου 2026. https://confluence.ecmwf.int/spaces/CKB/pages/373753799/ENSO+impacts+based+on+ERA5+reanalysis

[11] Toniazzo, T. & Scaife, A. A. (2006). The influence of ENSO on winter North Atlantic climate. Geophysical Research Letters, 33, L24704. DOI: 10.1029/2006GL027881. https://doi.org/10.1029/2006GL027881

[12] Ineson, S., Almond, C., Davies, P. et al. (2026). Prediction of European Winter 2023/24: Influence of a Strong El Niño. Atmospheric Science Letters, 27(2), e70006. DOI: 10.1002/asl.70006. https://doi.org/10.1002/asl.70006

[13] Mariotti, A., Zeng, N. & Lau, K.-M. (2002). Euro-Mediterranean rainfall and ENSO—a seasonally varying relationship. Geophysical Research Letters, 29(12). DOI: 10.1029/2001GL014248. https://doi.org/10.1029/2001GL014248

[14] Kalimeris, A., Ranieri, E., Founda, D. & Norrant, C. (2017). Variability modes of precipitation along a Central Mediterranean area and their relations with ENSO, NAO, and other climatic patterns. Atmospheric Research, 198, 56–80. DOI: 10.1016/j.atmosres.2017.07.031. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2017.07.031 · https://iris.poliba.it/handle/11589/118309

[15] Met Office. Snow. https://weather.metoffice.gov.uk/learn-about/weather/types-of-weather/snow

[16] World Meteorological Organization (2026). ENSO neutral conditions expected as La Niña fades, but El Niño chances rise. https://public.wmo.int/news/media-centre/enso-neutral-conditions-expected-la-nina-fades-el-nino-chances-rise

[17] NOAA / NWS / Climate Prediction Center. ENSO Diagnostic Discussion, 10 Σεπτεμβρίου 2026. https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso_advisory/ensodisc.shtml

[18] Copernicus Climate Change Service. How to read C3S seasonal forecasts. https://climate.copernicus.eu/how-read-c3s-seasonal-forecasts

[19] Met Office. Orographic processes. https://www.metoffice.gov.uk/research/foundation/parametrizations/orography

[20] National Snow and Ice Data Center (NSIDC). Science of Snow. https://nsidc.org/learn/parts-cryosphere/snow/science-snow